ผู้จัดการสุดสัปดาห์ – สกัดการรุกคืบ “โรงแต่งแร่ทุนจีน” ในพื้นที่หมู่ 7 ตำบลหนองขาว อำเภอท่าม่วง จังหวัดกาญจนบุรี หวั่นซ้ำรอยมลพิษสารตะกั่ว “ห้วยคลิตี้” คดีใหญ่สิ่งแวดล้อมอันสะท้อนปัญหาการละเลยหน้าที่ของรัฐในอดีต
เมื่อวันที่ 8 กรกฎาคม 2569 ที่ผ่านมาชาวบ้านจากหลายพื้นที่รวมตัวแสดงพลังคัดค้านการนำโรงแต่งแร่เข้ามาเปิดให้บริการในพื้นที่หมู่ 7 ตำบลหนองขาว อำเภอท่าม่วง จังหวัดกาญจนบุรี โดยร่วมลงชื่อคัดค้านการก่อสร้างโรงแต่งแร่จำนวนกว่า 1,200 คน
นายฉัตรพันธ์ เดชกิจสุนทร อดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดกาญจนบุรีเขต 2 ในฐานะแกนนำในการคัดค้านโรงแต่งแร่ดังกล่าว ระบุว่าโรงแต่งแร่ตั้งอยู่ใกล้กับคลองชลประทานซึ่งเป็นแหล่งต้นน้ำรับน้ำมาจากเขื่อนแม่กลองในพื้นที่อำเภอท่าม่วง จังหวัดกาญจนบุรี และเป็นแหล่งน้ำดิบในการผลิตประปาหมู่บ้านของเทศบาลตำบลหนองขาว และแหล่งน้ำดิบสำหรับผลิตน้ำประปาของการประปาส่วนภูมิภาคอำเภอพนมทวน
น้ำในคลองชลประทานแห่งนี้ยังหล่อเลี้ยงพื้นที่เพาะปลูกนาข้าวรวมหลายหมื่นไร่ ในพื้นที่ตำบลหนองขาว อำเภอท่าม่วง และพื้นที่หลายตำบลของอำเภอพนมทวน และน้ำในคลองชลประทานนี้ยังหล่อเลี้ยงพื้นที่ตั้งแต่ตำบลหนองขาว อำเภอท่าม่วง รวมถึงอีกหลายตำบลในอำเภอพนมทวน ตลอดจนพื้นที่จังหวัดสุพรรณบุรี
ทั้งนี้ หากทางการปล่อยให้ดำเนินการก่อสร้างโรงแต่งแร่ในพื้นที่ต้นน้ำ จึงเกิดความกังวลว่าหากเกิดการรั่วไหลของน้ำเสียจากการแต่งแร่ไหลลงสู่คลองชลประทาน ย่อมส่งผลกับคุณภาพน้ำอุปโภคบริโภคจากคลองชลประทานกระทบชาวบ้านนับแสนราย
อีกทั้งหากมีการนำเอาโรงแต่งแร่เข้ามาอยู่ในพื้นที่ตำบลหนองขาวแห่งนี้เป็นหมู่บ้านสีเขียว มีความงดงามของศิลปะวัฒนธรรมรวมถึงธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์ เกรงว่าอาจก่อให้เกิดมลพิษทั้งเรื่องของสภาพอากาศจากฝุ่น PM 2.5 ซึ่งเป็นผลมากจากการนำกองแร่มากองสะสมไว้ในพื้นที่ของโรงงาน และปัญหาใหญ่อย่างเรื่องมลพิษน้ำเสียจากการแต่งแร่ การร่อนแร่
ที่สำคัญคือ มีความกังวลเป็นอย่างยิ่งหากมีการตั้งโรงงานแต่งแร่ในพื้นที่แห่งนี้ อาจจะซ้ำรอยเหมือนกับ “คดีเหมืองแร่บ้านคลิตี้” ที่มีการฟ้องร้องดำเนินคดีกันยาวนานกว่า 20 ปี และแม้ศาลจะมีคำตัดสินออกมาเรียบร้อยแต่ก็ไม่มีการเยียวยาชาวบ้านที่ได้รับความเสียหายรวมถึงฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติที่เสียหายให้กลับมาสมบูรณ์เช่นเดิม
สำหรับคดีมลพิษห้วยคลิตี้ เกิดจากเหมืองแร่ตะกั่วปล่อยสารพิษลงสู่ลำห้วยใน อำเภอทองผาภูมิ จังหวัดกาญจนบุรี ตั้งแต่ปี 2539 ส่งผลให้ชาวบ้านกะเหรี่ยงหมู่บ้านคลิตี้ล่างได้รับสารตะกั่วและสารพิษเข้าสู่ร่างกายจากการดื่มน้ำและกินสัตว์น้ำจากลำห้วย เป็นเหตุให้ชาวบ้านเจ็บป่วยล้มตายจำนวนมาก และนำมาสู่การฟ้องร้องดำเนินคดีกับบริษัทผู้ก่อมลพิษ
และประเด็นที่ถูกจับตาจากการสืบค้นข้อมูลของบริษัทที่เข้ามาจัดสร้างโรงแต่งแร่แห่งนี้ พบเป็น “กลุ่มทุนจีน” โดยใช้ชื่อคนไทยเป็น “นอมินี” ในการขออนุญาตจัดตั้งโรงแต่งแร่ บริเวณพื้นที่หมู่ 7 ตำบลหนองขาว อำเภอท่าม่วง จังหวัดกาญจนบุรี
อย่างไรก็ตาม ตัวแทนชาวที่ออกมาคัดค้านการตั้งโรงแต่งแร่ ยืนยันว่าไม่ได้คัดค้านการลงทุนหรือการพัฒนาเศรษฐกิจ แต่ต้องการให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องตรวจสอบโครงการอย่างรอบด้าน โดยเฉพาะผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม แหล่งน้ำ และพื้นที่เกษตร เนื่องจากคลองชลประทานบริเวณดังกล่าวเป็นแหล่งน้ำสำคัญที่หล่อเลี้ยงพื้นที่การเกษตรและการใช้น้ำของประชาชน หากเกิดความเสียหายอาจส่งผลกระทบเป็นวงกว้าง
ความคืบหน้าล่าสุด นายอุดร เพ็งอร่าม นายกเทศมนตรีตำบลหนองหญ้าดอกขาว เปิดเผยโรงแต่งแร่ดังกล่าวเข้ามาขออนุญาตจัดตั้งโรงงาน มีการทำประชาพิจารณ์ตามขั้นตอนกฎหมาย ทางเทศบาลได้อนุญาตเรื่องการปรับสภาพพื้นที่ แต่ยังไม่ได้อนุญาตเรื่องการก่อสร้าง และการพิจารณาอนุญาตก่อสร้างโรงงาน ต้องมีการพิจารณาอย่างละเอียด ยืนยันขณะนี้ยังไม่มีการเซ็นใบอนุญาตก่อสร้างโรงแต่งแร่แต่อย่างใด
ทั้งนี้ การเริ่มมีการก่อสร้างสิ่งปลูกสร้างในพื้นที่ ถือเป็นการดำเนินการโดยไม่ได้รับอนุญาต โดยทางเทศบาลได้มีคำสั่งระงับการก่อสร้างในพื้นที่แปลงดังกล่าวมีผลบังคับใช้ทันทีให้ยุติการก่อสร้าง
ขณะที่สำนักงานอุตสาหกรรมจังหวัดกาญจนบุรี ชี้แจงว่าโครงการดังกล่าวอยู่ภายใต้การกำกับดูแลตามกฎหมายโรงงาน และการพิจารณาอนุญาตจะต้องเป็นไปตามขั้นตอนที่กฎหมายกำหนด พร้อมยืนยันว่าข้อกังวลด้านสิ่งแวดล้อมและผลกระทบต่อชุมชนจะต้องได้รับการตรวจสอบอย่างรอบคอบก่อนการพิจารณาในขั้นตอนต่อไป.
